Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Գործնական քերականություն

1.Բացատրական բառարանի օգնությամբ դու՛րս գրիր Ավ․ Իսահակյանի պատմվածքից բերված հետևյալ բառերի բացատրությունները։

  • Ստերջ-անպտուղ
  • պրիստավ-Տեղական ոստիկանության պետ մինչհեղափոխական Ռուսաստանում:
  • ռես-Գյուղապետ, տանուտեր:
  • կազակ- Ցարական Ռուսաստանի ծայրամասերը արտագաղթեցված արտոնյալ գյուղացի, ինչպես նաև ռազմիկ, զինվորական մարզերի բնակիչ
  • կաչաղ-գող
  • թախանձանք-պաղատանք
  • արախճի-ասեղնագործ գլխարկ
  • գավազան-մտրակ
  • պարույկ-շրջան
  • քյոշք-պարտեզում սարքած հովանոց, տաղավար

Հնչյունի այսպիսի փոփոխությունը, որը պայմանավորված է շեշտի դիրքի փոփոխությամբ, կոչվում է շեշտափոխական հնչյունափոխություն։Ժամանակակից հայերենում շեշտի դիրքի փոփոխության հետևանքով շեշտը կորցնելիս հիմնականում փոխվում են է(ե), ի, ու, ը ձայնավորները։ Հնչյունափոխվում են նաև ույ, յու, յա երկհնչյունները։

Ի ձայնավորի հնչյունափոխոխություն

  1. Բառասկզբի ի ձայնավորը մի քանի բառերում դառնում է ը, օրինակ՝ իղ-ձըղձալի, ինձ-ընձուղտ, ինչք-ընչաքաղց։
  2. Բառամիջի փակ վանկում ի-ն կարող է դառնալ ը, օրինակ՝ գին-գնել, հին-հնանալ, միշտ-մշտական և այլն։
  3. Մի շարք բառերում ի-ն կարող է սղվել, օրինակ՝ ամիս-ամսական, դարբին-դարբնոց, ծաղիկ-ծաղկել, կոշիկ-կոշկակար։
  4. Բառավերջի ի-ն կարող է փոխվել մի քանի ձևով։ Ա հոդակապից առաջ եղած ի-ն, միանալով նրան, դառնում է(ե), օրինակ՝ այգի+ա+պան-այգեպան, գինեգործ, տարեվերջ և այլն։
  5. -Ակ վերջածանցից առաջ եղած ի-ն դառնում է յ, օրինակ՝ աղավնի-աղավնյակ, կղզի-կղզյակ, պատանի-պատանյակ և այլն։

Գտնե՛լ, թե որ բառերի կազմության ժամանակ է կատարվել ի ձայնավորի հնչյունափոխություն։

Հնադարյան-հին-ի-ը, տնական-տուն-ու-ը, ջրավազան-ջուր-ու-ը, ընչաքաղց-ինչ-ի-ը, ըղձական-ի-ը, ընկուզենի-, ազնվական-ազնիվ-, գնորդ-ի-ը, վեհապանծ-, մտաբերել-միտք-ի-ը, լեռնագործ-, հիմնադիր, լրագրեր-լուր-ու-ը, աղավնյակ-, վիրակապ-վերք-ե-ի քմային-, գարեհաց-ի-ե, ճգնել-ի-ը, թրթիռ-, գունագեղ-գույն, միջանկյալ-մեջ-ե-ի, նշաձև-նուշ-ու-ը, գրակալ-գիր-ի-ը, թխամորթ-թուխ-ու-ը, կրաման-կիր-ի-ը, նմանատիպ-, սրտակից-սիրտ-ի-ը:

 

Միջնապատ-մեջ-ե-ի, միություն-, գինեգործ-գինի-ի-ե, կիսալուսին-կես-ե-ի,  վիպասան-վեպ-ե-ի, շինարարություն-,հիվանդասենյակ-, գիրանալ-գեր-ե-ի, գիտուն-, վիրահատել-, վիճահարույց-վեճ-ե-ի, գիսավոր-, հիանալի, լիություն-, զինագործ-զեն-ե-ի, սիրավեպ-սեր-ե-ի, դիմաքանդակ-դեմք-ե-ի, կինոթատրոն

Author:

Ավագ դպրոց 9-4

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s