Posted in Պատմություն 9, Uncategorized

Պատմություն

  1. Թվարկեք հին Սպարտայում և հին Աթենքում կիրառված պետական կառավարման ձևերը;
    Սպարտա`​Երկրում հաստատվել էր բարեկարգություն (Որպեսզի ավագանին և արքաները շատ չհզորանան, իսկ ժողովուրդը նրանց հպատակվի ինքնակամ), աշխարհաժողով, որին մասնակցում էր բոլոր չափահաս սպարտիաները, բանակի հզորացում, տոհմային ավագանու և դեմոսի միջև դուր բրախումներ, վերացվեց ապարտային ստրկությունը, փրկվեցին այն աթիացիները, որոնք ստրուկ էին գնացել արտերկիր, Էվպատրիտներից բռնկվեց հողի մասը և տվեց ունեզուրկերին, ստեղծվեց չորս խավ`հիմքը ընդունում էին նրանց տարեկան եկամուտը:
    Աթենք`աշխարհաժողով, ժողովրդական դատարաններ, Պետական խորհուրդ, Կառավարություն, Ք. ա. 557թ.-ին տիրական դարձան միջին խավի ունեցվածքի դասը, ոստիկանություն, շրջիկ դատարաններ, Ք. ա. 506թ. տարածքը բաժանվեց վարչական 10 շրջանների, ստեղծվեց կառավարման ստրատեգոսների խորհուրդը, մարդիկ ընտրում էին նրանց ում վտանգավոր էին համարում Աթենքի համար:
  2. Պատմեք հին Սպարտայի և հին Աթենքի մասին:                                                                      Հին Աթենք, քաղաք-պետություն (պոլիս) Ատտիկայում։ խոշոր դեր է խաղացել Հին Հունաստանի պատմության մեջ և մշակութային կյանքում։ Ըստ ավանդության, Պոլիսն առաջացել է սինոյկիսմոսի (համաբնակեցման)՝ աթենական ակրոպոլիսի շուրջը Ատտիկայի մեկուսի տոհմական համայնքների միավորման շնորհիվ, որը տևել է մի քանի հարյուրամյակ։ Այդ միավորումը վերագրվում է Թեսևս թագավորին։ Նրան է վերագրվում նաև աթենական համայնքի բնակչության բաժանումը եվպատրիդների, գեոմորների և դեմիուրգների։ Խոշոր հողատարածություններն աստիճանաբար կենտրոնանում էին տոհմական ազնվականության (եվպատրիդների) ձեռքում, իսկ ազատ բնակչության մեծ մասը կախման մեջ էր ընկնում նրանից։ Զարգանում էր պարտային ստրկությունը։ Ստրուկներից և ազատներից բացի Աթենքում կար նաև միջանկյալ խավ՝ այսպես կոչված մետեկները՝ անձնապես ազատ, բայց քաղաքական և տնտեսական որոշ իրավունքներից զուրկ մարդիկ։ 
  3. Համեմատեք Լիկուրգոսին և Սոլոնին ու նրանց բարեփոխումները;
    Երկուսն էլ ուզում էին հասնել արդարությանը իրենց պետություններում: Երկուսն էլ շատ ուժեղ մարդիկ էին: Նրանք մեծ բարեփոխումներ են արել իրենց երկրներում: Սոլոնը չուզեցավ դառնալ իր պետության տիրակալը, բայց ըստ իս ուներ այդ հնարավորությունը, քանի որ ժողովուրդը նրան սիրում էր և հարգում: Նա ժողովուրդի մեջ ստեղծեց հավասարություն, վերադարձրեց իր հայրենակիցներին, որոնք ստրուկներ էին ուրիշ երկրներում:
    Լիկուրգորոսը, որը արդեն թագավոր էր, լինելով իմաստուն մարդ, ինքնակամ տվեց գահը իր եղբոր որդուն` իրական թագաժառանգին, բայց նա չհեռացավ և օգնեց թագավորին պետության համար բարեփոխումներ անելուն:
    Նրանք երկուսն էլ շատ մեծ դեր ունեցան իրենց պետությունների բարեփոխումների մեջ և ամեն ինչ արեցին, որ իրենց ժողովուրդը լավ ապրի:
  4. Գրեք հեքիաթ կամ ֆենտեզի` վերնագրված «Իմ զրույցը սպարտացի հասակակցի հետ:                                                                                                                                                           
Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Բարեկանդան

Խաղեր 

Տոնի տարածված խաղերից էր ճլորթին կամ ճոճախաղը։ Այն կազմակերպվում էր բարձր ու դիմացկուն գերաններ ունեցող գոմերում։ Որանի սայլի ճոպանը կախում էին հեծանից և նրա երկու օղակների վրա դնում 2 մետրանոց տախտակ: Գետնից մեկ մետր բարձր այդ տախտակի ծայրին աղջիկ ու տղա էր կանգնում: Ճոճախաղերը հաճախ վեր էին ածվում մրցախաղերի` ով ավելի մեծ կորագծով կճոճվեր:

Տարոնում տարածված էր կշռեցուկ խաղը։ Աղջիկն ու տղան նստում էին առաստաղի գերաններից կապված մի երկթաթանի ճոճանակի մեջ և կշռվում ` իմանալու, թե մյուս տարվա Բարեկենդանին «արդյոք իրենց կյանքից անցնող տարին, որ պատված էր ամբողջ հոգսերով, ո՞րքան հալել ու մաշել, ծյուրել ու ցամաքացրել է իրենց անձը»:

Տարածված էին աքլորախռիվը, գոմշակռիվն ու հատկապես «ուղտ խաղացնելը»։

Տարոնում նաև փայտե ձի էին պատրաստում և, զարդարելով այն, խմբով պտտում գյուղի մեջ:

Տարածված էին նաև լախտախաղը, գնդակախաղը, վեգը (ճան), թոլոլանգին, տասսիցը և մատնին։

 

images

 

Պարեր 

Տոնախմբություն Մուշի Սբ. Կարապետ վանքի մոտ

Ուրախ պարերը բարեկենդանի անբաժան մասն են եղել։ Պարերը սկսվում էին բարեկենդանի առաջին օրը և օրեցօր ավելի աշխուժանում։ Վերջին օրերը դրանք վերածվում էին համագյուղական և համաթաղային միջոցառման։ Պարում էին զուռնա-դհոլի և նվագակցության տակ։

Բարեկենդանին պարել են յալլի տալու և զոփի տալու պարերը։

Համշենում տարածված էր Բիչագ խոռոմի կամ դանակի պարը։

Հինգշաբթի օրը՝ Վարդանանց տոնի միջոցառման երկրորդ մասի ժամանակ պարել են ծիսական պարեր (գովընդներ) և ռազմապարեր։

Պարել են նաև նախնիների հիշատակությանը նվիրված պարեր։

 

 

Տիկնիկներ

 

  Բարեկենդանի անբաժան մասն էին Ուտիս տատը և Պաս պապը կամ Ակլատիզը։ Ուտիս տատը համարվում էր Բարեկենդանի, այսինքն՝ ճոխ կերակուրների հովանավոր տիկնիկը և մտցվում էր հրապարակ՝ մարդկանց խրախճանքի հրավիրելու։ Երեկոյան, երբ խրախճանքը հասնում էր գագաթնակետին, տղաները դուրս էին գալիս ձիարշավի, որն էլ ավարտվում էր Ուտիս տատի հրապարակից դուրս վռնդելու արարողությամբ։ Ուտիս տատը, որը Բարեկենդանի օրերին բոլորին կերուխումի էր հրավիրում, արդեն քրքրված տիկնիկ էր։ Իսկ Բարեկենդանի վերջին օրը՝ Բուն Բարեկենդանին, Ուտիս տատին հանդիսավոր կերպով գլորում էին սարի գլխից։

Բարեկենդանի ակլատիզը

Հրապարակ էր մտցվում Պաս պապը կամ Ակլատիզը, որը Պահքի հովանավոր տիկնիկն էր։ Վերջինս պատրաստում էին սոխիցկամ կարտոֆիլից և մեջը խրում յոթ փետուր, ապա՝ զգեստավորում։ Այն տանը առաստաղից կախելիս երգում էին՝

 

 

 

 

 

 

 

 

Posted in Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

 1. Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծի՛ր ճիշտը։

  1. Իմ ուսապարկում մնացած խնձորները (երկու-երկուական, երկուական) բաժանեցի աշակերտներին։
  2. Ես լավ եմ ճանաչում ձեր դասարանի երկու (գերազանցիկին, գերազանցիկներին
  3. Ինձ մոտ մնացել է երկու (տասնանոց, տասանոց) և երեք հինգանոց թղթադրամ։
  4. Ես բնավ չեմ վախենում (տասներեք, տասերեք) թվից, քանի որ ծնվել եմ ամսվա այդ օրը։
  5. Պայմանավորվել ենք, որ հաջորդ անգամ կհանդիպենք այս ամսվա (28 -ին, 28 ին)։
  6. Նա իր միջնամատերին և մատնեմատերին դրել էր (երեք-երեք, երեք-երեքական) ոսկե մատանիներ։
  7. Տոնածառը զարդարելու համար գնեցի քսան ( խաղալիք, խաղալիքներ)։

2. Ընդգծի՛ր երեք բարդ թվական։

  • Երեսուներկուերորդ, տասնմեկ, վեց-վեց, մեկ, ութական, երեք հարյուր վեց
  • Հինգ-հինգ, վաթսունինը, տասնմեկերորդ, քսանութ, մեկ միլիոն, տասանոց
  • Ութսունյոթ, տասնինը, հարյուր քսան, իններորդ, երեք միլիարդ, հարյուրանոց
  • Հազարերորդ, հարյուր երկու, հազար տասը, հինգանոց, յոթ հազար հարյուր, քառակի։

3. Ընդգծի՛ր երեք բարդ ածանցավոր թվական։

  • Քառասուներորդ, հիսունհինգ, հարյուր ութսուն, տասական, երեք քառորդ, եռամսյա
  • Տասնմեկական, հնգամյակ, քսանմեկերորդ, քսանչորս, քառասուներկու, տասներեք
  • Քսաներկու, երեսունմեկ, երեսունական, տասնվեցական, քսանյոթ-քսանյոթ, երեսուն միլիոն։
Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Թելադրություն

Անտառում

Հինավուրց անտառը վրդոհվված էր: Մի չարագործ, կանգնել էր հսկա ծառի տակ և ուղղակի արմատի մոտից կացնահարում էր: Հարվածի ձայնն արձագանքեց մոտակա բերրի դաշտերում, կողքի գյուղում: Հովվաշուշանը սրեց ականջները: Անտառի առվակը զայրույթից վշշում էր ու թշշում, բայց անօգուտ: Հարվածներն անխնա շարունակվում էին: Ծառը նվում էր ցավից, սակայն մարդն արհամարհում էր ճռռացող ծառի բողոքը: Ծառը տապալվեց: Կարծես մրրկաշունչ քամի անցավ խռովված անտառի միջով:

հովվաշունը-Հովվաշունը, հովվաշուն, հովվաշուն, հովվաշուն, հովվաշուն

արհամարհում-արհամարհում, արհամարհում, արհամարհում, արհամարհում

ճռռացող-ճռռացող, ճռռացող, ճռռացող, ճռռացող, ճռռացող, ճռռացող

վրդովված-վրդովված, վրդովված, վրդովված, վրդովված, վրդովված, վրդովված, վրդովված

մրրկաշունչ-մրրկաշունչ, մրրկաշունչ, մրրկաշունչ, մրրկաշունչ, մրրկաշունչ, մրրկաշունչ

Թատրոն

Հին հունաստանն է թատռոնի ծննդավայրը: Սկզբնական շրջանում թատերական ներկայացումները այգեգուտի ավարտին նվիրված տոնահանդեսներ էին:  Մարդիկ ուրախանում էին բերրի հողերից ստացած արցունքի, հաջորդ տարվա համար: Դերասանները հանդես էին գալիս դիմակներով, իսկ բարցրահասակ երևալու համար հաստ ներբաններով ոտնամաններ էին հագնում: Թատրոնն ընդանրապես փարաբանել է մարդկային խորունկ միտքը, անբիծ և համարձակ զգացմունքները, արդարությունը: Մյուս կողմից ծաղրել է ունեվորների մարդկային վատ հատկանիշները, ընդդիմացել բռնությանը:

Հունաստան-հունաստան, հունաստան, հունաստան, հունաստան, հունաստան

ունևոր-ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր, ունևոր

բարձրահասակ-բարձրահասակ, բարձրահասակ, բարձրահասակ, բարձրահասակ

փառաբանել-փառաբանել, փառաբանել, փառաբանել, փառաբանել, փառաբանել

այգեգութ-այգեգութ, այգեգութ, այգեգութ, այգեգութ, այգեգութ, այգեգութ

թատրոն-թատրոն, թատրոն, թատրոն, թատրոն, թատրոն, թատրոն, թատրոն

անհամարհել