Posted in Գրականություն

Համո Սահյան

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ծանոթացիր Համո Սահյանի բանաստեղծություններին:

2. Գրիր շարադրություն սահյանական «Սա իմ հրաշք աշխարհն է, ուր…», «Զնգացող լռություն», «Լռության համերգ», «Համբերության հանդես» վերնագրերից որևէ մեկով:

Լռության համերգ

Լռության համերգը, դա ամենահաճելի և հանգստացնող ձայնն է։ Սակայն դրա հետ մեկտեղ՝ հոգնեցնող է։ Լռության համերգը երկար լսելիս, լռությունը կարծես վերածվի աղմուկի, բղավի քեզ վրա: Երբ միայնակ նստած լսում եմ լռության համերգը, ինձ թվում է, թե մենակ չեմ, կարծես մեկը հետապնդում է ինձ, ցանկանում է լսել այդ չլսվող ձայնը։ Բայց դրանց հետ մեկտեղ լռությունը գեղեցկացնում է բնությունը, զգացմունքներն ու մարդկանց ապրումները: Խոսում է մարդկանց փոխարեն։ Մի խոսքով լռության համերգը ունի իր գեղեցիկ, բայց միաժամանակ տհաճ կողմերը:

3. Համո Սահյանի՝ հատկապես ո՞ր մի բանաստեղծությունը հավանեցիր, ինչո՞ւ:

Երեխայի պես

Հացից խռոված երեխայի պես,
Ինչ անեմ-չանեմ, հացին եմ նայում:
Քունս թռցրել, բայց արի ու տես,
Բարձից փախչելով, բարձին եմ նայում:

Ամենքի համար ամեն ինչ արել,
Նստել արածիս վարձին եմ նայում.
Գժված գլուխս ափիս մեջ առել,
Անցած օրերիս դարձին եմ նայում:

Ինձ այս բանաստեղծությունը ամենից շատը դուր եկավ, քանի որ շատ գեղեցիկ էր և իմաստալից:

4. Քո ընտրությամբ անգիր սովորիր Սահյանի բանաստեղծություններից մեկն ու մեկը, ձայնագրիր, տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստիր: Հնարավորության դեպքում՝ սահյանական ընտանեկան ընթերցումներ կազմակերպիր:

Posted in Գրականություն, Uncategorized

Գրականություն

  • ա. Եղիշե Չարենցի ո՞ր բանաստեղծությունն է հնչում տեսանյութում: Հենց այդ բանաստեղծությունն էլ սովորիր անգիր:
  • բ. 4-6 նախադասությամբ արձակ ձևակերպիր «Տաղ անձնականի» բովանդակությունը:

“Տաղ անկձնական” բանաստեղծությունը Չարենցը սկսում է Կարսը լքելու մասին խոսելով։ Գրում է, որ անց է կենում օտար քաղաքներով, տեսնում է օտար դեմքեր։ Նաև նշում է Կարինե Քոթանճյանին, ասելով, որ նույնիսկ հրաժեշտ չտվեց նրան։ Չարենցը խոսում էր կյանքի անհավասարությունից և ամբողջ բանաստեղծության մեջ արտահայտում կարոտ:

Ինչպես և Հայաստանի միջնադարյան շատ քաղաքներ, Կարսը սկզբում բերդ է եղել, և հայ պատմիչներն այն հենց այդպես էլ ներկայացնում են՝ «Բերդ Կարուց»։ 9 – 13-րդ դարերում բերդի շուրջն էլ ծավալվել է քաղաքը, իսկ այն վերածվել է միջնաբերդի։ Հետագայում՝ պարսկա–թուրքական տիրապետության մռայլ ժամանակներում, Կարսի հայկական բերդը, որը գտնվում է քաղաքի արևելյան մասում, շարքից դուրս է եկել։ Սակայն թուրքերը, հաշվի առնելով Կարսի սահմանամերձ լինելը, այն պարբերաբար ամրացրել են պաշտպանական նոր կառույցներով։ Ամրակայվող աշխատանքները շարունակվել են այն աստիճանի, որ Կարսը, որպես ամրություն, 19-րդ դարի կեսերին համարվում էր աշխարհում հռչակ ունեցող բերդ։

Քաղաքում վեր է խոյանում Առաքելոց եկեղեցին, որը կառուցել է Աբաս Ա Բագրատունին։

  • Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի

Կարսի Սուրբ Առաքելոց եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի էր պատմական Այրարատ նահանգում՝ Կարս քաղաքում։ Ներկայումս գործում է որպես մզկիթ։ Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին կառուցվել է Կարսում՝ 940-ական թվականներին, Աբաս Բագրատունու օրոք։ 1579 թվականին օսմանյան թուրքերը եկեղեցին վերածում են մզկիթի իսկ, այնուհետև, երբ Կարսը գտնվում էր Ռուսաստանի վերահսկողության տակ, եկեղեցին վերածվում է ռուս ուղղափառի։

  • Կարինե Քոթանճյանի մասին

Ո՞վ էր Կարինե Քոթանջյանը: Կարինեն ու Չարենցը ծանոթացել էին Կարսում: Հետո Կարինեին հարազատները տեղափոխել էին Թիֆլիս՝ պատերազմի թոհ ու բոհից հեռու, առավել ևս, որ Կարինեն ընկերուհիների հետ ցանկանում էր մեկնել ռազմաճակատ:Բայց Կարինեն չէր կարող հայրենիքից հեռու լինել: Ու այն ժամանակ, երբ ուրիշները փախչում էին հայրենիքից, Կարինեն՝ հետևելով Թումանյանի կոչին՝ օգնել որբերին և գաղթականներին, 1915թ-ին Թիֆլիսից գալիս է Էջմիածին՝ գթության քույր աշխատելու համար: Կարճ ժամանակ անց, սակայն, նա ծանր հիվանդանում է: Հարազատների ջանքերով Կարինեին տեղափոխում են Մոսկվա՝ բուժվելու:1916թ-ի գարնանը Կարինեն կարճ ժամանակով գալիս է Կարս, ուր և դարձյալ հանդիպում է Չարենցին: Նա Չարենցին համոզում է մեկնել Մոսկվա և ուսանել Շանյավսկու ժողովրդական համալսարանում:1916թ-ի սեպտեմբերին Չարենցը մոր օգնությամբ համոզում է հորը՝ ֆինանսավորել իր Մոսկվա ուղևորությունը: Մոսկվայում Չարենցն ու Կարինեն ապրում են բուռն կյանքով: Չարենցը գրում է «Վահագն», «Աթիլլա» պոեմները և «Ծիածան» ժողովածուն (որը և հրատարակում է Մոսկվայում):1917թ-ի մարտին Չարենցը որոշում է վերադառնալ հայրենիք ,իսկ Կարինեն մնում էր Մոսկվայում:

Posted in Գրականություն, Uncategorized

Գրականություն

Ես կարդացի <<Չարլի Չապլինի նամակը դստերը>> պատմությունը։ Ինձ դուր եկավ նրա կյանքի խորհուրդները, որը ուղված էր իր դստերը։Այդ նամակում նա իր դստերը խորհուրդներ էր տալիս, որ նա բոլորին հավասար է, որ ինչքանել հաջողություններ ունենա իր կյանքում պետք չէ իրեն ավելի բարձր դասի քան ուրիշներին։ Նա պատմում էր թե ինչ դժվար կյանք է ունեցել, ցուրտ ու սոված տարիներին։

Շառլ Ազնավուր «Սուրբ Ծննդյան անսովոր ընթրիք»

Կարդացի <<Սուրբ ծննդյան անսովոր ընթրիք>> պատմվածքը և ինձ դուր եկավ իր պատմությունը։ Ես այս պատմությունից հասկացա, որ այն ինչ մեզ համար ուղղակի առօրյա է անապահով մարդկանց դա կարող է շատ ուրախացնել։ Մենք կարող ենք չնչին բաներով մարդկանց երջանկացնել և հաճելի պահեր պարգևել ինչպես արեց Շառլ Ազնավուրը։Դրա հետ մեկտեղ մենք էլ կարող ենք հաճույք ստանալ մեր արած բարի գործից։ Նրա արած բարությունը փոխադարձ էր, այն մարդկանց, որ նա տարավ իր տուն նրանք լցրեցին իր միայնությունը և նրա Սուրբ Ծնունդը եղավ ավելի լիարժեք։

Posted in Գրականություն

Անկախություն

Անկախություն ասելով ես պատկերացնում եմ ազատություն: Անկախությունը կարևոր է նրանով, որ ոչ ոքից կախված չես: Անկախության ժամանակ մեր երկիրը ավելի ինքնուրույն է և ունի ի սեփականությունը: Մարդուն պետք է ազատություն ստեղծագործելու և նրանը ստեղծելու համար: Անկախությունըբ պետք է բոլորին հոքեպես հանգստություն ստեղծելու համար: Անկախության շնորհիվ մարդը սովորում է ինքնուրույնություն և ձեռք է բերում ինքնավստահություն:

Posted in Հեռավար֊արցանց ուսուցման, Գրականություն, Uncategorized

Իմ ընտանեկան դպրոցը

Ավագ քույրս՝ Մելինեն, սովորել է կրթահամալիրի ավագ դպրոցում: Նա միշտ առանձնահատուկ ոգևորությամբ է մասնակցել կրթահամալիրի ընթերցողական նախագծերին:Այս անգամն էլ բացառություն չէր, և երբ իմացավ  Չարենցյան ընթերցումների մասին, որոշեց իր մասնակցությամբ ոգևորել ինձ: Քանի որ ձայնագրվել չեմ սիրում, սկզբում հրաժարվեցի մասնակցել: Բայց երբ լսեցի Մելինեի և իմ կրտսեր եղբոր՝ Դավթի ընթերցումները, որոշեցի ինքս էլ փորձել: Ձայնագրվելուց հետո մայրիկս լսեց և շատ ոգևորվեց: Ընտանիքիս մնացած անդամները նույնպես հավանեցին: Երբ առաջին ընթերցումս հրապարակեցի բլոգումս, ուսուցիչներիս հիացմունքի, գովեստի խոսքերը ոգևորեցին ինձ, այսպիսով հաղթահարեցի այդ բարդույթը: Մայրության տոնին մասնակցեցի <<Ձոն>> ստուգատեսին և որպես նվեր` ընթերցեցի իմ ամենասիրելի հեղինակի՝ Թումանյանի քառյակներից: Հետո մորաքրոջս առաջարկությամբ, որոշեցինք ընտանեկան մարզումներ իրականացնել: Այստեղ էլ ես պետք է ոգևորեի Դավթին, քանի որ նա հրաժարվում  էր տեսախցիկի առաջ մարզվելուց: Մենք միասին մարզվեցինք, ու Դավթին դա շատ դուր եկավ: Մեզ միացավ նաև մեր փոքրիկ քույրիկը՝ Աստղիկը: Սա էլ պատմող՝  տեսանյութը: Հետո սկսեցի մասնակցել ընթերցողական մյուս նախագծերին՝ Սահյանականը մայիկիս հետ, իսկ հոգևոր ընթերցումները մորաքրոջս: Ընտանեկան նախագծերից է նաև ապրիլյան <<Խոնարհումի և նվիրումի>> նախագիծը: Քանի որ այդ ընթացքում հայրիկիս հետ մասնակցում էի տնամերձ այգու խնամքի աշխատանքներին, որոշեցինք հենց այդ օրը վարդատունկ, ծաղկատունկ կազմակերպել: Տնկեցինք յասամանի և վարդի թփեր:

Posted in Հեռավար֊արցանց ուսուցման, Նախագծային աշխատանք, Գրականություն, Uncategorized

Դավթի և Մելիքի մենամարտը

95582005_235868624394214_6405199515820752896_n

Կ’ուզեն ինձի շըշկըռացնեն։
Կանչեց, ասաց.
— Յա՜ Մարութա բարձրիկ Աստվածածին,
Յա Խաչ Պատերազմին, ինչ վեր իմ աջ թևին։
Կանչեց, զարկեց Թուր Կեծակին։

Կըտրեց քառսուն ջաղացի քար,
Կըտրեց քառսուն գոմշու կաշին,
Կըտրեց հըրեշ Մըսրա Մելքին,
Կըտրեց ճակտից, ոտքերուց դուրս էլավ
Ու յոթ գազ էլ մտավ գետին,
Գնաց հասավ սև ջուր։
Թե հրեշտակ իր թև չ’առներ առջև,
Սև ջուր տէլներ, աշխարք առներ։
Մըսրա Մելիք կանչեց, ասաց.
— Դավիթ, ես էստե՛ղ եմ,
Մեկ է՛լ զարկի։
Դավիթ ասաց.— Մըսրա Մելիք, քեզի թա՛փ տուր։
Մըսրա Մելիք զինք թափ էտուր,
Մեկ կտոր ընկավ էստեղ, մեկէլ՝ էնտեղ։
Մըսրա Մելիք խատավ։

Posted in Հեռավար֊արցանց ուսուցման, Նախագծային աշխատանք, Գրականություն, Uncategorized

Սասունցի Դավիթ

Դավիթը հովիվ

Դավիթ էլավ, էկավ դուռ, տեսավ.
Էնքա՛ն մարդ է հավաքված դուռ։
Շատեր կան՝ Դավիթ չե՛ն տեսած.
Էկած են՝ թամաշա՛ անեն, Դավի՛թ տեսնեն։
Շատեր էլ կան, Դավթին զարկելու ապով են էկած:
Դավիթ որ էլավ դուրս,
Էսքան մարդիկ Դավիթ տեսան,
Ահուց դողդողացին, իրարու գաղտուկ ասին.
— Դավթին դուք ձեռք չը տաք,
Որ ակահի՝ մեզ է՛լ տ’ըսպանի։

Ու դարձավ, ամեն մեկ գնաց իր տուն։

ԴԱՎԹԻ ԵՎ ՄԵԼԻՔԻ ՄԵՆԱՄԱՐՏԸ

Քուռկիկ, քե ամանա՛թ իմ նորամանուկ Դավիթ։
Ձին վիզ թեքած լսեց, ասաց.— Շա՛տ լավ, մամիկ։
Պառավ իր խոսք դարձուց Դավթին, ասաց.
— Դավիթ, քո օղորմած հեր իր ձիուն
Ամեն ճար ու ճամփա շանց է տվե,
Ձին էդ ամեն գիտի։
Դավիթն ասաց.— Շա՛տ լա՛վ, մամիկ։
Ու էլավ Դավիթ՝ քըշեց Քուռկիկ Ջալալին։

Սասունցի Դավիթը (Հովհաննես Թումանյան)

Առյուծ-Մըհերը, զարմով դյուցազուն,
Քառասուն տարի իշխում էր Սասուն.
Իշխում էր ահեղ, ու նըրա օրով
Հավքն էլ չէր անցնում Սասմա սարերով։
Սասմա սարերից շա՜տ ու շատ հեռու
Թընդում էր նըրա հըռչակն ահարկու,
Խոսվում էր իր փառքն, արարքն անվեհեր․
Հազար բերան էր— մի Առյուծ-Մըհեր։

Posted in Հեռավար֊արցանց ուսուցման, Նախագծային աշխատանք, Գրականություն, Uncategorized

Ընտանեկան նախագիծ

Համո Սահյան

Նեղվում եմ

Նեղվում եմ, խփում են կրծքիս, 
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ, 
Ներում եմ, նստում են գլխիս, 
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ։
     
Առնում են ու ետ չեն տալիս, 
Ես գոհ եմ, իրենք են դժգոհ։
Մեռնում եմ, երբ ուշ են գալիս, 
Ես զոհ եմ, իրենք են դժգոհ։

Կարդում է՝ Արմեն Մարտիրոսյանը

Կարդում է՝ Ռուզաննա Աբրահամյանը