Posted in Քիմիա

Ազոտ և ֆոսֆոր

1.- Ո՞ր  տարրերն են   ընդգրկված 5֊րդ խմբի գլխավոր ենթախմբում…

N-Ազոտ , P-Ֆոսֆոր, As-Արսեն, Sb-Ծարիր, Bi-Բիսմութ

2.-Ո՞ր տարրի  մոտ է ավելի ուժեղ արտահայտված  ոչ մետաղական հատկությունները ազոտի՞.թե `ֆոսֆոր՞. ինչո՞ւ. …

Ավելի մեծ է ազոտինը, քանի որ ֆոսֆորի էլեկտրաբացասականությունը ավելի քիչ է:

3.- Ինչո՞ւ  են  ազոտը և ֆոսֆորը համարվում կենսական  տարրեր…

Քանի որ դրանք շատ կենդանի օրգանիզմների և բույսերի բաղկացուցիչ մաս են կազմում, և կարևոր են ֆիզիոլոգիական պրոցեսների համար:

4.-Ի՞նչ պայմաններ են անհրաժեշտ  բույսերի աճման  համար…

Ամեն տեսակի բույս ունի իր բարենպաստ պայմանները աճելու համար, բայց հիմնականում հարկավոր է՝ լույս, ջուր, հող, խնամք և այլն…

5.- Ինչո՞ւ են  հողին տալիս  պարարտանյութեր, ինչպիսի՞ պարարտանյութեր գիտեք….

Պարարտանյութը օգնում է բույսին աճել ավելի արագ և բերքատվությունը բարձրացնել: Ինձ ծանոթ է բուսահողը:

*6. Ւ՞նչ  է  պարարտանյութը….

Օրգանական, անօրգանական և կենսաբանական նյութեր են, որոնք օգտագործվում են հողի հատկությունները և բույսերի սննդառությունը բարելավելու ու բերքատվությունը բարձրացնելու նպատակով։ Պարարտանյութ կարող է ծառայել օրինակ՝ բանանի կլեպը

Posted in Քիմիա

Լիպիդներ

Այս անվան տակ միավորված են մեծ և համեմատաբար տարակառույց միացություններ, որոնց ներկայացուցիչները պարունակվում են կենդանական և բուսական հյուսվածքներում, անլուծելի են ջրում, լուծելի միայն ցածր բևեռայնություն ունեցող (ոչ բևեռային) լոծիչներում (եթեր, բենզոլ, պետրոլեինային եթեր և այլն)։

Կենդանի օրգանիզմներում լիպիդները կատարում են բազմազան ֆունկցիաներ՝ էներգետիկ, պաշտպանողական, կառուցվածքային, կարգավորիչ և մտնում են բոլոր կենսաթաղանթների կազմի մեջ։

Լիպիդների մոլեկուլներում առկա են բևեռացված (հիդրոֆիլ) և ոչ բևեռացված (հիդրոֆոբ) խմբավորումներ։ Հետևաբար, լիպիդներն ունեն խնամակցություն և՛ ջրային, և՛ ոչ ջրային ֆազերի հանդեպ, այսինքն՝ լիպիդները դասվում են բիֆիլ միացությունների շարքին, որոնք կարող են կատարել իրենց ֆունկցիաները ֆազերի բաժանման սահմանում։

Լիպիդները ըստ հիդրոլիզի ենթարկվելու ունակության բաժանվում են երկու մեծ խմբերի՝ օճառացվող և չօճառացվող։

Օճառացվող լիպիդները հիդրոլիզվում են թթվային և հիմնային միջավայրում։ Հիմնային հիդրոլիզի ընթացքում առաջանում են կարբոնաթթուների աղեր, գլիցերին և այլ միացություններ։ Բարձրագույն կարբոնաթթուների աղերը կոչվում են օճառներ։ Չօճառացվող լիպիդները հիդրոլիզի չեն ենթարկվում։

Ֆունկցիաներ

  1. Էներգետիկ – 1գ ճարպի ճեղքումից առաջանում է 38,9 ԿՋ էներգիա։
  2. Ջրի աղբյուր են – 1կգ ճարպի օքսիդացումից առաջանում է 1,1 կգ ջուր։
  3. Կառուցողական – մտնում է բոլոր մեմբրանների բաղադրության մեջ։
  4. Պաշտպանական -ենթամաշկի ճարպը պաշտպանական դեր է կատարում։
  5. Ջերմամեկուսիչ է -օրգանիզմը պաշտպանում է ջերմության կորստից։
  6. Կուտակվում է որպես պաշարանյութ։

Կենսական տարրեր են կոչվում այն քիմիական տարի ատոմները, որոնք առաջացնում են բարդ օրգանական նյութեր (սպիտակուցներ, լիկլեյնաթթուներ, սպիտակուցներ, ճարպեր և այլն…): Որոնք ել ապահովում են կենդանի օրգանիզմի կենսագործունեությունը:

Որո՞նք են կենդանի օրգանիզմի հիմնական տարրերը:

Ածղածին-C,ջրածին-H, թթվածին-O, ազոտ-N, ֆոսֆոր-P, ծծումբ-S

Միկրոտարրեր Na, K, Ca, Mg, Fe, Ce, F, Cl, L, Zn, Cu, Mn

Posted in Քիմիա

Նյութերի քանակական և որակական հատկությունները

Կատարել քանակական և որակական հաշվարկներ բարդ նյութերի հետ:

Ինչպիսի՞ տարրերից է կազմված նյութը,ատոմների քանակը,հաշվել հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr, տարրերի  ատոմների զանգվածային բաժինները՝ w,զանգվածային հարաբերությունները:

Տնային աշխատանք՝ ընտրեք կենցաղում կամ շրջապատում 2-3 նյութ,գրեք դրանց բանաձևերը և կատարեք հետևյալ հաշվարկները`

  • Ինչպիսի՞ տարրերից են կազմված նյութը,ատոմների քանակը

h2O – ջրածին և թթվածւն

CO2 – Ածխածին, թթվածին

Al2O3 – Այլնումին, թթվածին

P2O5 – Ֆոսֆոր, թթվածին

SO2 – Ծծումբ,թթվածին

  • Հաշվեք հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները՝Mr

h2O – 16

CO2 – 44

Al2O – 70

SO2 – 142

P2O5 – 62

  • Որոշեք տարրերի զանգվածային բաժինները՝w,զանգվածային հարաբերությունները  և  տարրերի  մոլային  բաժինները բարդ  նյութերում:

h2O – 1:8

11,11%

88, 89%

CO2 – 3:8

Al2O – 27:8

P2O5 – 31:40

SO2 1:1

Posted in Քիմիա, Uncategorized

Փոխանակման ռեակցիա

Փոխանակման   ռեակցիա՝ պղնձի (II) հիդրօքսիդի  ստացումը

CuS O4 + 2NaOH →Cu(OH)2 +Na2 SO4

Փորձանոթի մեջ լցրեցինք աղը՝ պղնձի սուլֆաթը, լցրեցինք ջուր խառնեցինք լուծվեց այնուհետև զգուշությամբ ավելացրեցինք NaOH, առաջացավ կապույտ գույնի նստվածք:

Տեղի ուեցավ փոխանակման ռեակցիա:

Փողանակման է կոչվում բարդ նյութերի միջև ընդացող ռեակցիան, որի ընթացքում բարդ նյութերը փոխանակում են բաղադրամասերը և ռեակցիայի հետևանքով առաջանում է 2բարդ նյութ:

Posted in Քիմիա, Uncategorized

8-րդ դաս. — դեկտեմբեր

Ինքնաստուգման  առաջադրանքներ՝ 

Որոշեք` 

    • հետևյալ նյութերի որակական  և  քանակական  բաղադրությունը,
    •  որոշել հետևյալ նյութերի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները`MrCO2, Na2O, NaOH, HNO2 , K2O, SO2, N2O3, Ca(OH)2, P2O5, Al2O3, SO3, N2O5, ZnO, CO, N2O,  SiO2, MgO,  Fe(OH)3,  Fe2O3
    • ZnO-ցինկ, թթվածին, Zn-1, O-1
    • հետևյալ նյութերում  որոշեք  ատոմների  վալենտականությունը(Վ)  և  օքսիդացման աստիճանները(ՕԱ)  H2O,CO2, Na2O, NaOH, HNO2 , K2O, SO2, N2O3, Ca(OH)2, P2O5, Al2O3, SO3, N2O5, ZnO, CO, N2O, CO2, SiO2, MgO, Fe(OH)3,  Fe2O3
    • K2O-96
    • N2O-44
      • ZnO-Վ՝Zn-II, O-II, ՕԱ՝Zn=+2, O=-2
      • որքա՞ն   է  նյութի  մոլային  զանգվածը, եթե  նրա  11 գրամը 0,25 մոլ  է:

      M = m/n = 11գ/0,25մոլ = 44մոլ

      • որոշեք  2 մոլ  թթվածնի  մոլեկուլների  թիվը:

      N=n x NA = 2 x 6,02 x 10^23 = 12 x 10^23

      • որքա՞ն   է  88 գրամ ածխաթթու  գազի՝ CO2 -ի նյութաքանակը՝մոլը:

      n=m/M=12+16 x 2 = 44

      88մոլ/44մոլ=22մոլ

      • որքա՞ն   է  3  մոլ  ջրի զանգվածը (գ):

      m=n x M = 1 x 2 + 16 = 18

      3 x 18 = 54

      • որոշեք   ազոտի 2,408 • 10²³  մոլեկուլների քանակը  և  զանգվածը:
      • որքա՞ն   է   2  մոլ   ջրում պարունակվող  ատոմների  թիվը:
      • որքա՞ն  է պրոտոնների,նեյտրոնների և  էլեկտրոնների քանակը(մոլ) 36 գ ջրում:
Posted in Քիմիա, Uncategorized

Ալյումին

  1. Բնութագրեք հետևյալ …. տարրի  ատոմը   ըստ  հետևյալ  սխեմայի.

 

ա)  քիմիական  տարրի  նշանը` Al
բ կարգաթիվը,13  միջուկի  լիցքը +13
գ)  ատոմի  բաղադրությունը   (պրոտոնների 13, նեյտրոնների 14, էլեկտրոնների13  թիվը)
դ)  պարբերության  համարը՝ 3, լրիվ  լրացված  էներգիական  մակարդակների  թիվը MLK

ե)  խմբի  համարը`3, ենթախումբը գլխավոր (գլխավո՞ր  է, թե՞ երկրորդական), արտաքին

էներգիական   մակարդակում  էլեկտրոնների  թիվը

զ)  էլեկտրոնների  բաշխումն  ըստ էներգիական  մակարդակնե

է)  էլեկտրոնային  բանաձևը (էլեկտրոնների  բաշխումն ըստ էներգիական

մակարդակների  և  ենթամակարդակների)

ը)  ո՞ր հատկություններն  են  ավելի  ուժեղ  արտահայտված` մետաղակա՞ն, թե՞

ոչ մետաղական….

թ)  ինչպիսի՞  պարզ  և  բարդ  նյութերի  օրինակներ  գիտեք, որոնց  բաղադրության  մեջ

առկա  է  այդ  տարրի  ատոմներ…

ժ)  որոշեք  այդ  տարրի  մեկ  ատոմի  զանգվածը`  mo (գ)  և  այդ

տարրի   առաջացրած  օքսիդի  որակական  և  քանակական  բաղադրությունը:

 

Posted in Քիմիա, Uncategorized

9.10.2019թ. Քիմիական կապի տեսակները

Կան 3 տեսակի քիմիկան կապերի տեսականեր՝ Կովալենտային, Իոնային և Մետաղական։ Կովալենտային կապը առաջացում են ոչ մետաղները իրար հետ, Իոնային կապը առաջացնում են մետաղները ոչ մետաղների հետ, իսկ մետաղականը առաջացում են մետաղները իրար հետ։

Առաջադրնք 1

Կովալենտ, ոչ բևեռային միևնույն ոչ մետաղների միջև

H2

H-H

Cl2

Cl-Cl

O2

O-O

Առաջադրնք 2

Տարբեր ոչ մետաղի ատոմների միջև բեվևային կովալենտայիմ կապ

H2O(ջուր)

H-O-H

HCl(Քլորաջրածին)

H–Cl

NH3(Ամոնյակ)

H-H-N-H

CH4(Մեթան)

H-H-C-H-H

C2H6(Էթան)

H-H-H-C-H-H-H

 

Posted in Քիմիա, Uncategorized

 Էլեկտրոնների բաշխումը ըստ էներգեական մակարդակների

Առաջադրանք  1.Բնութագրեք  հետևյալ  տարրերի  ատոմները՝ ջրածին, ածխածին, թթվածին, ազոտ, ֆոսֆոր,ծծումբ, ալյումին, նատրիում, կալիում,  մագնեզիում, կալցիում, սիլիցիում, երկաթ,  մանգան, պղինձ, արծաթ, ոսկի…

ըստ  հետևյալ  սխեմայի՝

ֆոսֆոր

  • քիմիական  տարրի  նշանը P
  • կարգաթիվը 15
  • միջուկի  լիցքը +15
  • հարաբերական ատոմային զանգվածը՝ Ar 31
  • մեկ ատոմի զանգվածը m
  • Ar (P)=m0 (P)/1,66-10¯²4 գ
  • ատոմի բաղադրությունը 3s²3p³
  • ո՞ր  պարբերության տարր  է 3
  • ո՞ր  խմբի  և ենթախմբի տարր  է 5
  • մետաղ է,`թե  ոչմետաղ
    ոչ մետաղ
Posted in Քիմիա, Uncategorized

20.09.2019 նյութի հատկությունները

Նյութի հատկություններ են կոչվում այն հատկանիշները, որոնցով նյութերը նման են իրար, կամ տարբերվում են իրարից: Նյութերն ունեն 3 տեսակի հատկություններ՝ քիմիական, ֆիզիկական, ֆիզիոլոգիական: Նյութի ֆիզիկական հատկությունը դիտարկում են կամ չափում՝ առանց նոր նյութ ստանալու: Օրինակ՝ ագրեգատային վիճակը՝ հեղուկ, պինդ, գազային, պլազմա և ամորֆ (Ապակին, ծամոնը, ծառի խեժը,), ռադիոակտիվությունը, էլեկտրահաղորդականություն, պլաստիկություն, ջերմահաղորդականություն և այլն: Նյութի քիմիական հատկությունը  քիմիական փոխարկումների ռեակցիանների մասնակցելի ընդունակությունը: Քիմիական ռակցիայի հատկանիշներն են՝ գույնի, հոտի, համի փոփոխությունը, ջերմուցյան անջատումը կամ կլանումը, գազի անջատում կամ կլանում, նստվածքի առաջացում կամ անհետացում: Նութի ֆիզիոլոգիական հատկությունը  նյութի ազդեցությունը  կենդանի օրգանիզմների վրա` դրական ազդեցությունները և բացասական:

Posted in Քիմիա, Uncategorized

Ամառային առաջադրանքներ

  1. Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,ինչ բնագիտական գիտություններ գիտեք

Քիմիան ուսումնասիրում  է նյութերը: Նրանց կառուցվացքը, բաղադրությունը, կիռառումը և հատկությունները:

Ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, աշխարագրություն, երկրաբանություն, աստղագիտություն, էկոլոգիա:

2.Մարմին,նյութ,բերել օրինակներ

Բոլոր առարկաները կազմված են նյութերից:

Բոլոր առարկաներն ունեն ընդհանուր անվանում՝ ֆիզիկական  մարմին: Յուրաքանչուր ֆիզիկական մարմին ունի որոշակի ձև,  զանգված ու ծավալ:

Ապակուց կարելի է պատրաստել փորձանոթ:

3. Պարզ և բարդ նյութեր,բերել օրինակներ

Բարդ են կոչվում այն նյութերը, որոնք կազմված են առնվազն 2 տարրի ատոմներից։ Պարզ են կոչվում այն նյութերը, որոնք կազմված են միատեսակ տարրի ատոմներից։

4. Ֆիզիկական,քիմիական երևույթներ,բերել օրինակներ

Քիմիական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը փոխարկվում են  մեկը մյուսի, այսինքն` նոր նյութեր են առաջանում:

Երկաթի ժանգոտվելու երևույթը-քիմիական

Նավթի այրումը-քիմիական

Մածունի և սոդայի թոխազդեցությունը-քիմիական

Ֆիզիկական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում  նյութերը մեկը մյուսի չեն փոխարկվում, այսինքն՝ նոր նյութեր չեն առաջանում:

Ծծմբի, շաքարի, կերակրի աղի, ածխի մեծ  կտորների` փոշու վերածվելը

5. Սահմանել մոլեկուլ,ատոմ հասկացողությունները,ատոմի բաղադրությունը

Ատոմը նյութի փոքրագույն մասնիկն է: Ատոմը կազմած է էլեկտրոններից, պրոտոններից և նեյտրոններից:

6. Ինչ ատոմամոլեկուլային տեսության կետեր գիտեք

Ատոմը նյութի փոքրագույն մասնիկն է:

Հունարեն բառ է, որը թարգմանվում է անբաժանելի:

Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ և՛ մոլեկուլները, և՛ ատոմները պահպանվում են:

Քիմիական ռեակցիաների ժամանակ մոլեկուլները քայքայվում են, իսկ ատոմները պահպանվում են:

Ատոմները և մոլեկուլները գտնվում են անընդհատ շարժման մեջ են:

Նույն տեսակի ատոմների միացումից առաջանում են պարզ նյութեր:

Տարբեր տեսակի ատոմի միացումից առաջանում են բարդ նյութեր:

Տարը դա ատոմների որոշակի տեսակ է:

Պարզ նյութերը բաժանվում են երկու մեծ խմբերի՝ մետաղների և ոչ մետաղների:Ատոմների ֆիզիկապես բաժանելի են: Կենտրոնում գտնվում միջուկ, միջուկը կազմված է պրոտոններից (p+),  նեյտրուններից (n0),  էլեկտրոն (-ē): Նույն լիցքով մասնիկները իրար վանում են, իսկ տարբեր լիցքով մասնիկները իրար ձգում են:

Ատոմները էլեկտրաչեզոք մասնիկներ են և հավասար են կարգի կարգաթվին պարբերական համակարգում:

7. Հարաբերական ատոմային,մոլեկուլային զանդված

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե նյութի մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ԶԱՄ-ից։

 

 

 

 

 

 

3.Ինչ է նյութը և մարմինը

Մեզ շրջապատող բոլոր առարկաները ֆիզիկական մարմիններ են

Այն ինչից կազմված են ֆիզիկական մարինները կոչվում են նյութեր

4. Ինչ նյութերից են կազմված հետևյալ մարմինները՝

քանոնը-պլասմաս, պայտ, ալյումին,եչկաթ,

արձանը- կավ, քար, մառմառ, գռանիտ,ալյումին, պքինձ, երկաթ, ոսկի

ամանեղենը-կավ, փայտ, պլասմաս,երկաթ, առծաթ,ոսկուց

զարդերը-փայտ, ոսկի, պղինձ, պլասմաս, թանկառժեք քարեր,ալիումին, մետաղ